دوشنبه 22 مهر 1398   09:00:00
مقالات و مصاحبه ها
چهارشنبه 26 بهمن 1390 حمله به پايگاه‌هاي هوايي التقدم و تموز

سوم مهر است؛ چهار روز از شروع جنگ تحميلي مي‌گذرد. از پايگاه‌هاي هوايي كشور روزانه بيش از 50 سورتي پرواز به قصد حمله به پايگاه‌هاي هوايي، پالايشگاه‌ها، مخازن سوخت و تأسيسات زيربنايي عراق انجام مي‌شود.


در كنار اين پروازها، در اين چهار روز جنگنده‌هاي رهگير اف 14 نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران همواره درحال حراست و نگهباني از آسمان كشور و دادن پوشش هوايي به جنگنده‌هاي ديگر هستند. در سه روز گذشته خلبانان تيزپرواز نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران، علاوه به حملات گسترده به اكثر مناطق اقتصادي و نظامي عراق، موفق به سرنگوني بيش از 20 فروند هواپيماي متخاصم دشمن شده بودند. پدافند قدرتمند كشور نيز نزديك به 15 فروند هواپيماي دشمن را هدف قرار داده بود. ولي اين پايان كار نبود. عراق كه متوجه اشتباه خود شده، دست به دامان قدرت‌هاي بزرگ از جمله شوروي و فرانسه شده بود تا به كمك آنها بتواند جلو حملات گسترده نيروي هوايي ايران را بگيرد.

طرحي براي حمله‌اي گسترده

سوم مهرماه سال 1359، طرحي رسيده بود كه طي آن پايگاه‌هاي اول و سوم شكاري مأمور شده بودند دو پايگاه مهم هوايي عراق را در عمق خاك اين كشور هدف قرار دهند.

پايگاه يكم شكاري مأمور بمباران پايگاه هوايي تموز شده بود و پايگاه سوم شكاري مأمور بمباران پايگاه هوايي التقدم.

هر دو پايگاه نزديك به هم قرار داشتند. پايگاه تموز در نزديكي پايگاه حبانيه و پايگاه التقدم در فاصله‌اي حدود 74 كيلومتري غرب بغداد قرار داشت.

طرح عملياتي آماده شد. پرواز در اولين ساعت‌هاي صبح انجام مي‌شد و زمان‌بندي به شكلي تنظيم شده بود كه 10 دقيقه بعد از بمباران پايگاه تموز توسط فانتوم‌هاي پايگاه يكم شكاري، پايگاه التقدم توسط فانتوم‌هاي پايگاه سوم شكاري هدف قرار گيرد.

فانتوم‌هاي پايگاه يكم به سمت هدف پرواز كردند

رأس ساعت مقرر، شش فروند فانتوم مسلح به بمب‌هاي BL775 و MK82 از پايگاه يكم شكاري مهرآباد به پرواز در آمدند. فانتوم‌ها بلافاصله ارتفاع خود را تا حد ممكن افزايش دادند و با عبور از شمال قم به سمت كميجان و سپس فيروزان و در نهايت بر روي شهر كرمانشاه رسيدند كه در اينجا با دوفروند تانكر سوخت رسان ملاقات كرده و اقدام به سوخت گيري هوايي كردند. جنگنده‌ها پس از سوخت گيري، با كاهش تدريجي ارتفاع به سمت مرز حركت كردند و با عبور از روي شهر كرند، ارتفاع را تا حد ممكن كاهش داده و با عبور از روي نفت شهر وارد خاك عراق شدند. به دليل تغييرات زيادي كه جنگنده‌ها در مسير خود داده بودند، امكان رهگيري بسيار پايين آمده بود و آنها بدون هيچ مشكلي به پيش مي‌رفتند.

پايگاه هوايي تموز در هم كوبيده شد

تا پايگاه تموز چندين مايل بيشتر نمانده بود كه فرمانده (ليدر) دسته اعلام آماده‌باش كرد. جنگنده‌ها در يك چشم برهم زدن به بالاي سر پايگاه رسيده بودند. پدافند پايگاه كه تازه متوجه موضوع شده بود، از هر طرف به سمت جنگنده‌ها شليك مي‌كرد. خلبانان متوجه هواپيماهاي عراقي شدند كه در جلو شيلتر و رمپ پروازي پارك شده بودند. با فرمان ليدر حمله آغاز شد. فانتوم‌ها دو به دو به سمت هر هدف روانه شدند و در كمتر از چند ثانيه آتش سرتاسر پايگاه تموز را در خود گرفت. تعدادي از جنگنده‌هاي دشمن بر روي زمين منهدم شدند. يكي از آشيانه‌هاي اصلي پايگاه دقيقاً هدف قرار گرفته بود؛ به طوري كه سقف بتوني آن سوراخ و منهدم شده بود.

درنگ جايز نبود؛ با فرمان ليدر دسته هر دسته دو فروندي بعد از رها كردن بمب‌ها به سمت مرز گردش مي‌كردند و از معركه دور مي‌شدند. اين حمله با موفقيت كامل انجام پذيرفت و حتي كوچك‌ترين آسيبي به جنگنده‌ها نرسيد. فانتوم‌ها به سرعت پيش مي‌آمدند. در اين سوي مرز جنگنده‌هاي اف 14 وارد عمل شده و آماده حمايت از فانتوم‌ها بودند. دقايقي بعد فانتوم‌ها همگي بدون كوچك‌ترين مشكلي وارد مرز شده و در حال سوخت‌گيري براي بازگشت به پايگاه بودند.

خلبانان پايگاه همدان عمليات را شروع كرده بودند

در آن سوي ايران، در پايگاه هوايي همدان نيز حوادثي رخ داده بود. جنگنده‌ها به پرواز درآمده بودند. هدف فانتوم‌هاي پايگاه سوم شكاري، پايگاه بزرگ التقدم بود. پايگاه التقدم داراي باندهاي پروازي بلند بود و همچنين داراي مخازن سوخت تأمين‌كننده سوخت مورد نياز پايگاه‌هاي همجوار. ضمناً اكثر بمب‌افكن‌هاي عراقي در اين پايگاه نگهداري مي‌شدند.

با توجه به گستردگي اين پايگاه، از همدان هشت فروند فانتوم به پرواز در آمده بود. فانتوم‌ها بدين شكل آرايش يافتند: پنج فروند فانتوم دي كه از سريع‌ترين جنگنده‌هاي نيروي هوايي به شمار مي‌آمد و سه فروند فانتوم ئي.

تمامي فانتوم‌ها مجهز به بمب‌هاي BL775 و MK82 بودند كه دو فروند از فانتوم‌هاي ئي مجهز به موشك‌هاي هوا به هواي راداري و گرماياب بودند تا در صورت حضور گشتي‌هاي دشمن بتوانند براي محافظت از فانتوم‌ها با آنها درگير شوند.

جنگنده‌ها پس از پرواز از پايگاه با ارتفاع متوسط از جنوب شهر سقز گذشته و با عبور از روي كرمانشاه به ايلام رسيدند. در اين نقطه فانتوم‌ها شروع به كاهش ارتفاع كردند و در نهايت با حداكثر سرعت و حداقل ارتفاع، با عبور از روي شهر مرزي صالح‌آباد وارد خاك عراق شدند.

هواپيماها براي اينكه رهگيري نشوند، با تمام توان پيش مي‌رفتند. در عين حال عراقي‌ها نيز انتظار نداشتند كه به فاصله ده دقيقه پس از حمله به تموز، به التقدم نيز حمله شود؛ آنها حتي تصورش را هم نمي‌كردند. اين شايد به‌خاطر ضعف هوايي‌شان آنان بود كه حتي بارها در رويارويي با هواپيماهاي ايراني فرار را به درگيري ترجيح مي‌دادند.

فانتوم‌ها به پايگاه رسيدند؛ در اولين اقدام باند منهدم شد!

هدف – همان‌طور كه عنوان شد- بيش از 70 كيلومتر از غرب بغداد فاصله داشت و اين، كار را براي خلبانان مشكل مي‌كرد، زيرا آنها بايد از نزديكي دو پايگاه الرشيد و حبانيه عبور مي‌كردند كه اين خود خطر برخورد احتمالي با گشتي‌هاي هوايي عراق را به‌دنبال داشت. همچنين با حمله به پايگاه تموز، پدافند آن منطقه هوشيار شده بود و بايد تا آنجا كه مي‌شد از آنها دوري كرد.

فانتوم‌ها با عبور از شمال بغداد با گردش به سمت پايگاه هوايي التقدم از جنوب پايگاه حبانيه به سمت آن حركت كردند. ثانيه‌هايي نگذشته بود كه فانتوم‌ها به چند مايلي پايگاه التقدم رسيده بودند. پدافند آنجا هوشيار شده بود و همزمان آژير هوايي نيز به صدا در آمده بود و شكاري‌هاي دشمن قصد پرواز و مقابله با هواپيماهاي ايراني را داشتند. ليدر كه متوجه اين موضوع شده بود، بلافاصله به دو فروند از فانتوم‌ها فرمان داد باند را بمباران كنند. خلبانان دو فانتوم به صورت خط آرايش گرفتند و به باند حمله كردند و در كمتر از چند ثانيه 12 بمب 500 پوندي را بر روي باند فرودگاه فرو ريختند. گفتن از حجم خسارت‌هاي وارد شده به باند در همين حد كفايت مي‌كند كه باند پايگاه التقدم تا ماه‌ها بعد از اين حمله بلااستفاده مانده بود و علت آن دقت بالاي خلبانان در بمباران باند بود كه توانسته بودند يكي از بزرگ‌ترين باندهاي پروازي عراق را به طور كامل نابود سازند.

هواپيماها بر روي زمين يكي پس از ديگري هدف قرار مي‌گرفتند، ولي...

ليدر متوجه يك فروند آنتونف 26 بر روي زمين مي‌شود كه با شيرجه، دو تير بمب به سويش شليك كرده و آن را منهدم مي‌كند. بر روي پايگاه التقدم غوغايي بر پا بود و فانتوم‌ها اكثر نقاط پايگاه را هدف قرار داده بودند كه از آن جمله مي‌توان به انهدام دو فروند ميگ 23 عراقي كه در رمپ پروازي بودند، اشاره كرد.

پدافند از هر طرف شليك مي‌كرد و اين شليك‌ها چون بي هدف و به هر سويي بود، مي‌توانست بسيار خطرناك باشد. در همين حين دو فروند فانتوم براي زدن مخزن سوخت به سمت آن شيرجه رفتند. خلبانان ارتفاع خود را كم كرده و مخزن سوخت موجود در پايگاه كه يكي از منابع تأمين سوخت بود را هدف قرار دادند و با شنيده شدن صداي انفجار مهيب اين مخزن، حجم آتش در پايگاه بسيار زياد شده بود. ليدر بلافاصله دستور بازگشت فانتوم‌ها را به سمت مرز صادر كرد. در همين موقع يكي از فانتوم‌ها هدف پدافند دشمن قرار گرفت و ناگهان ارتفاع‌اش را از دست داد، ولي خلبان با مهارت خود توانست هواپيمايي را كه در ارتفاع كم پرواز مي‌كرد هدايت و از سقوط ناگهاني آن جلوگيري كند. جنگنده‌ها اينك چندين مايل از هدف فاصله داشتند كه ليدر شروع به بررسي فانتوم آسيب ديده نمود و متوجه شد بر اثر اصابت گلوله توپ‌هاي ضد هوايي به فانتوم، يكي از موتورهاي آن به طور كامل از كار افتاده و به همين دليل خلبان فانتوم آسيب ديده نمي توانست با حداكثر سرعت به راه خود ادامه دهد. در همين زمان نيز با اعلام حمله هوايي از سوي پايگاه التقدم، چهار فروند جنگنده رهگير ميگ 21 از پايگاه هوايي كركوك به قصد سرنگوني فانتوم‌ها به پرواز درآمدند.

اسكورت فانتوم و حمله ميگ‌ها

ليدر بايد چاره‌اي مي‌انديشيد. پس به ليدر دسته دو فروندي كه جنگنده‌هاي آن مسلح به موشك‌هاي هوا به هوا بودند فرمان داد تا فانتوم آسيب ديده را تا مرز اسكورت كنند. سپس خود به همراه چهار فروند ديگر با تمام سرعت به سمت مرز حركت كردند.

رادارهاي فانتوم‌هاي ئي به‌كار افتاده بود. اينك جنگنده‌ها تا مرز فاصله زيادي را داشتند ولي تهديدها همچنان ادامه داشت. در اين هنگام خلبان يكي از فانتوم‌ها توسط سامانه درختي رادار خود موفق به شناسايي چهار فروند ميگ 21 عراقي در فاصله 55 كيلومتري شد كه از سمت شمال به طرف آنها مي‌آمدند.

خلبان كه مي‌دانست با نزديك شدن ميگ‌ها احتمال هدف قرار گرفتن هواپيماي آسيب ديده 100 درصد است، با گردشي به سمت شمال به جنگ با چهار فروند هواپيماي دشمن رفت.

خلبان هواپيماي ديگر مي‌دانست كه جنگيدن با چهار فروند هواپيماي دشمن آن هم با يك فروند كار آساني نيست. پس بلافاصله او نيز به سمت هواپيماهاي دشمن گردش كرده و موفق به قفل راداري روي يكي از ميگ‌ها شده و يك تير موشك به سمت آن شليك كرد. ليدر ميگ‌ها كه متوجه اين موضوع شد، بلافاصله دستور داد جنگنده‌ها از هم جدا بشوند. متأسفانه موشك به خطا رفت و در 3 كيلومتري يكي از ميگ‌ها منفجر شد. جنگ بر روي آسمان شروع شده بود؛ دو هواپيماي ايراني با چهار هواپيماي عراقي.

فانتوم هدف قرار مي‌گيرد، ميگ منهدم مي‌شود

دو فروند ميگ به سمت فانتوم فرمانده حركت كردند و درست در پشت‌سرش قرار گرفته و آماده شليك بودند. خلبان با تمام قدرت به چپ چرخيد و با كاهش ارتفاع ناگهاني موفق شد يكي از ميگ‌ها را جا بگذارد و آن را دقيقاً در جلو خود قرار دهد. او آماده شليك به سمت ميگ بود كه ميگ دوم درست پشت سرش قرار گرفت و دو تير موشك R-13 به سمت او شليك كرد. موشك اول به خطا رفت، ولي موشك دوم درست به موتور برخورد كرد. ولي معجزه‌اي رخ داده بود؛ موشك با برخورد به دهانه موتور منفجر نشد؛ فقط بر اثر ضربه‌اي كه وارد كرده بود، قسمت پس سوز را از بين برده، با دم انتهايي برخورد كرده و به دهانه يكي از موتورها آسيب رسانده بود.

در لحظه برخورد، هواپيما تكان شديدي خورد و خلبان متوجه برخورد موشك شده بود. با توجه به اينكه موشك منفجر نشده بود، هواپيما مي‌توانست به پرواز خود ادامه دهد، ولي به دليل آسيب ديدن دم، ديگر قادر به رزمايش (مانور) براي تعقيب و گريز نبود و هر آن با يك حركت نادرست، احتمال كنده شدن دم مي‌رفت.

خلبان فانتوم ديگر، در همين اثنا درست پشت سر ميگ قرار مي‌گيرد. خلبان عراقي غافل از پشت‌سر خود، مي‌خواست بداند چه بلايي سر فانتوم ايراني آورده كه يك تير موشك حرارتي به سمت او شليك مي‌شود. موشك با رفتن به داخل اگزوز موتور عمل مي‌كند و ميگ عراقي در دَم در هوا منفجر مي‌شود.

به نظر مي‌رسيد خطر تا حدودي از بين رفته. ليدر از خلبان فانتوم ديگر مي‌خواهد تا به كنار او آمده و خسارت وارده را برآورد كند، ولي ميگ‌ها نمي خواستند بدون شكار بروند.

خلبان فانتوم به شدت آسيب مي‌بيند، ميگ دوم هم هدف قرار مي‌گيرد.

ناگهان يك ميگ ديگر اقدام به برش مسير فانتوم فرمانده مي‌كند و با گردش به سمت چپ، هواپيماي ليدر را توسط توپ 23 ميلي‌متري جنگنده خود هدف قرار مي‌دهد. تيرها از دماغه شروع به برخورد مي‌كنند تا اينكه با شيشه طلقي كابين عقب برخورد كرده و پنجره را منهدم مي‌كنند. خلبان از ناحيه دست و پاي سمت چپ به شدت آسيب مي‌بيند. قسمتي از رادار جنگنده، سامانه واپايش (كنترل) آتش و سامانه ارتباط راديويي از كار مي‌افتد. همچينين سامانه تهويه جنگنده به طور كامل از كار مي‌افتد.

خسارت بسيار بالا بود. اكثر سامانه‌ها از كار افتاده و جنگنده به سختي به پرواز ادامه مي‌داد. در اين زمان فانتوم آسيب ديده كه بر روي پايگاه، هدف پدافند قرار گرفته بود نيز از مرز گذشته و خود را براي فرود اضطراري آماده مي‌كرد.

خلبان فانتوم ديگر بلافاصله به سمت ميگ گردش و اقدام به رهگيري آن مي‌كند و در فاصله كمي از فانتوم آسيب ديده موفق به رهگيري و هدف قرار دادن ميگ مي‌شود. او بلافاصله گردش كرده و به سمت هواپيماي فرمانده باز مي‌گردد.

اف 14ها آماده شكار مي‌شوند

در اين هنگام شكاري‌هاي اف 14 نيز وارد معركه شده بودند كه رادار مرزي عراق به ميگ‌ها خبر ورود اف 14‌ها را مي‌دهد. خلبانان عراقي كه مي‌دانستند در سه روز گذشته دست‌كم 15 فروند از هواپيماهاي آنها توسط اف 14‌ها هدف قرار گرفته‌اند، پا به فرار مي‌گذارند. فانتوم آسيب ديده با همراهي فانتوم ديگر موفق به عبور از مرز شده و به سمت پايگاه حركت كند. با نزديك شدن به پايگاه، رادار اعلام مي‌كند كه به پايگاه حمله هوايي شده. درنگ جايز نبود؛ نه فانتوم آسيب ديده قادر به پرواز بيشتر بود و نه سوختي باقي مانده بود.

فرود اضطراري در قصرشيرين و ثبت يك حماسه

جنگنده‌ها گردش كرده و ناگزير در باند كمكي قصرشيرين فرود مي‌آيند. شهر قصرشيرين و فرودگاه كمكي زير آتش شديد توپخانه عراق بود. بلافاصله بعد از فرود هواپيماها، براي مصون ماندن از ديد گشتي‌هاي عراقي، به داخل آشيانه برده مي‌شوند. با آرام شدن اوضاع، خلبان بالگرد جهت انتقال خلبانان به منطقه اعزام مي‌شود كه خلبان آسيب ديده به بيمارستان منتقل شده و بقيه به پايگاه عزيمت مي‌كنند.

در حمله موفق به پايگاه‌هاي تموز و التقدم دست‌كم نُه فروند هواپيماي جنگنده و بمب‌افكن عراقي بر روي زمين منهدم مي‌شوند. اكثر آشيانه‌هاي موجود در اين دو پايگاه از بين رفته و يا خسارت‌هاي زيادي مي‌بينند. مخزن بزرگ سوخت پايگاه التقدم به‌طور كامل منهدم مي‌شود و همچنين باند فرودگاه التقدم نيز كاملاً منهدم و غير قابل استفاده مي‌شود.

با حمله به اين دو پايگاه، حجم حملات بمب‌افكن‌هاي عراقي به طور مشخصي كاهش يافته و برگ زرين ديگري به افتخارات نيروي هوايي و خلبانان تيزپرواز آن اضافه مي‌شود.

 
امتیاز دهی
 
 

نسخه قابل چاپ